"Zo groot als mijn vuist," beschrijft Lovael (8) de tarantula. En zijn broer Elouan (5) houdt hem goed in de gaten. Ze vonden hem onder een boksbal, het verende soort op een standaard. Dat is de plek die de spin uitkoos om zich thuis te voelen hier in het noorden van de Yucatán. Het leven voelt zich hier thuis. Toen de taxichauffeur over de kuilerige weg vanuit Merida reed, vroegen we hem te stoppen voor de grootste zwerm oranjegele vlinders die we ooit hadden gezien. Ik stap uit en gebruik mijn hoed om ze vriendelijk van de weg te bewegen zodat we veilig kunnen passeren. Als in een sprookje vliegen ze allemaal tegelijk op en omhult een fladderend vlinder-confetti ons. Zoveel hadden we er nog nooit gezien.
Resilient Ecosystem Institute A.C., een non-profit ecosystem restoration community opgericht door de Canadese ecoloog Paul Morris en de Mexicaanse agronoom Sophia Ortiz, loopt voorop in grootschalige milieubescherming op het Mexicaanse schiereiland Yucatán. Het instituut, opgericht in 2015, maakt gebruik van een unieke kans: nu veeteelt steeds lastiger wordt door aanhoudende droogtes in de regio, komen grote stukken voormalig tropisch droog woud beschikbaar voor herstel. Paul, zachtsprekend met opvallend doordringende blauwe ogen, wacht ons op bij het blauwe hek in zijn rode Honda die net iets te laag is voor deze wegen. We stappen uit de taxi vlak naast de boksbal en nemen de off-the-grid wonderen in ons op die ze hebben gebouwd in de bijna tien jaar sinds ze begonnen: een regenwaterput met een windpomp, composttiolets en vele vijvers voor dieren en vogels.
Paul en Sophia stemden ermee in ons te ontvangen en ons over hun werk te vertellen. We beginnen met een rondleiding over de 39 hectare. Er is één pad dat het uitgestrekte gebied van tropisch droog woud verbindt, van de toegangsweg tot het land van de buurman er net achter. Slechts een paar open plekken stellen ons in staat het pad te verlaten. We kwamen net na het regenseizoen en de ondergroei is onverwacht dicht. Zonder Pauls kapmes maken we geen schijn van kans. De buurman verbouwt wat maïs en pompoen op een stuk land achter het instituut. En de sporen van zijn motorfiets op het pad vertellen ons dat hij er is. We wisselen wat woorden in gebrekkig Spaans. Als hij geld zou kunnen krijgen voor ecosysteemdiensten, zou hij dan willen stoppen met boeren en beginnen met het herstellen van inheemse boomsoorten? Natuurlijk!
Hier ontmoeten onze missies elkaar. Wij willen transitiefinanciering mobiliseren, om mensen zoals Paul en Sophia te betalen voor het herstellen van gedegradeerd land, leven terugbrengen en koolstof opslaan. Paul wil ecosystemen veerkrachtig maken, via onderwijs, onderzoek, gemeenschapsopbouw en landtrusts. En allereerst hebben ze financiering nodig. Financiering voor een team dat hun cursussen coördineert. Financiering om een open YouTube-cursus te maken, een kanaal om zijn meer dan 30 jaar ervaring als herstel-ecoloog met de wereld te delen. Financiering om contact te leggen met de vele grondeigenaren in de regio die momenteel hun veehouderij beëindigen — ironisch genoeg door klimaatverandering — en op zoek zijn naar ander landgebruik. Het goede nieuws is dat velen niet gekant lijken te zijn tegen natuurherstel, zolang ze het financieel kunnen laten werken. Misschien kunnen koolstoffinanciering en/of biodiversiteitscredits het verschil maken.
Of toch niet? We praten uitgebreid over koolstofreductionisme; hoe eigenaardig eigenlijk om de vele verschillende functies van het bos en zijn bewoners te meten in koolstof en geld. Wat is de werkelijke waarde van deze bloeiende plek? Duizenden jaren geleden leefden mensen en natuur hier samen. Misschien werd het beschouwd als een heilige plek, want het herbergt een opvallend kenmerk van het Yucatán-landschap: een cenote, of sinkhole. Mogen we hem zien? Mogen we er zelfs in zwemmen? Natuurlijk, als we het insectenwerend middel afspoelen, en zijn we zeker dat de vijfjarige Elouan de tien meter lange touwladder kan beklimmen? Hij is inderdaad steil. We laten ons zakken op de ladder, Lovael moeiteloos, Elouan dapper met Nichon. Het water is zo blauw als Pauls ogen. Niet moeilijk te begrijpen waarom hij verliefd werd op deze plek en de sprong waagde om alles wat hij in Canada had achter te laten. We drijven rond in het thuis van vleermuizen, bijen, bedreigde waterslangen en andere wezens die alleen in deze cenotes leven. Soms gebruiken roofvogels de kalkstenen holten om in te broeden. Ik klim als laatste naar buiten en talm even. De zon dringt het water vanachter mijn hoofd door tot op de bodem, stralen van wit-blauw die dansen als mijn silhouet.
Al eeuwenlang vonden mensen water in dit soms droge gebied. En dat verbaast ons, want het land is zo groen. Maar slechts vijf maanden geleden beleefden ze de grootste droogte in decennia. Brulapen vielen dood uit de bomen. Ook veel bomen overleefden het niet. Het voedselbos dat Paul en Sophia hadden geplant haalde het niet. En vandaar de zware ondergroei: Paul legt uit dat pioniersoorten snel terugkomen, maar soorten voor de volgende successiefasen groeien niet terug zonder een lokale zaadbank — waarbij successie betekent dat ecosystemen zich in fasen vestigen, met verschillende soorten die elkaar opvolgen. De droogte maakt veeteelt minder haalbaar, met alleen maar magere dieren, maar het maakt ook actief ecosysteemherstel noodzakelijk. Bovendien zijn gezonde ecosystemen veel beter in het weerstaan van droogte en het opvangen van hevige regenval. Zoals we pas recentelijk ontdekten, kunnen diverse bosecosystemen 70% meer koolstof opslaan dan monoculturen. Dat is dan ook waar Paul en Sophia op aansturen.
Hoe kunnen we hen helpen? We beginnen samen te werken om een passende manier te vinden om zogenaamde 'ecosysteemdiensten' te verwaarden, zoals koolstofopslag. Eerst met financiering. We hebben bodemmonsters genomen en berekeningen gemaakt op basis van satellietdata. En we roepen u op te doneren, als u dat kunt. Of overweeg vrijwilliger te worden als fondsenwerver. Leer van hun werk, van hun YouTube-kanaal, Substack, Patreon of de andere bronnen die ze verspreiden. En misschien het allerbelangrijkste: ontdek zelf hoe je verbinding maakt met het leven, met de natuur. Voor Paul is de verbinding behoorlijk letterlijk, want allerlei soorten leven dringen voortdurend het huis van het instituut binnen, herinnert hij zich. Verschillende schorpioenen trokken het stapelbed voor bezoekers in, ondervonden wij zelf. Het leven is gewoon overal om ons heen. We proberen te luisteren naar wat het te zeggen heeft. Meestal lacht het.
Het Resilient Ecosystem Institute is een van de meer dan tachtig Ecosystem Restoration Communities (ERC's). Climate Cleanup werkt samen met ERC, de organisatie opgericht door John D. Liu die dit netwerk beheert en ondersteunt. We danken ERC voor hun werk en voor het leggen van de verbinding met het Resilient Ecosystem Institute. Meer informatie op https://erc.earth.
P.S. Wilt u helpen? Paul en Sophia zijn op zoek naar een vrijwillige fondsenwerver. Lees meer…