Op 16 juni kwamen ruim 200 leiders uit overheid, bedrijfsleven, wetenschap en maatschappelijk middenveld samen in Baarn voor de Nationale Top voor Natuurlijke Koolstofverwijdering. Georganiseerd door Climate Cleanup samen met Oncra en de provincies Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Drenthe, draaide de top om één centrale vraag: hoe versnellen we de overgang naar een regeneratieve economie waarin natuurlijke koolstofverwijdering een kernonderdeel wordt van de klimaatoplossing?
De locatie, de voormalige Rijkskwekerij – een historische boomkwekerij die is omgevormd tot een biobased locatie omringd door natuur – weerspiegelde de ambitie van de dag: de beweging van extractie naar regeneratie.
Van momentum naar uitvoering
Climate Cleanup-directeur Sven Jense opende de top met een eenvoudige constatering: de beweging voor natuurlijke koolstofverwijdering is niet langer opkomend, ze wint aan momentum. De snelle ontwikkeling van Oncra, samen met een groeiend portfolio aan gecertificeerde koolstofverwijderingsprojecten, laat zien dat natuurlijke koolstofverwijdering in Nederland de fase van veelbelovende ideeën voorbij is en overgaat naar praktische uitvoering. Vertrouwen opbouwen via transparante certificering is essentieel om die beweging op te schalen.
Een belangrijk thema was het idee van koolstof als proxy. Koolstof is meetbaar, waardoor het een praktische manier is om voortgang te volgen en klimaatactie te belonen. Maar het herstellen van koolstof via de natuur gebeurt zelden geïsoleerd. Wanneer ecosystemen meer koolstof opslaan, worden ze vaak ook gezonder: betere biodiversiteit, waterretentie, bodemkwaliteit en landschapsveerkracht.
Door koolstof als meetbare proxy te gebruiken, kunnen deze bredere ecosysteemvoordelen worden erkend en beloond via één robuuste en verifieerbare indicator.
Van klimaatuitdaging naar klimaatkans
In zijn keynote daagde Tim van Hattum van Wageningen University & Research de deelnemers uit om opnieuw na te denken over de toekomst van Nederland. Hij presenteerde twee mogelijke scenario's: één waarin klimaatimpact zich blijft verhevigen, en één waarin natuurlijke oplossingen een fundament worden van een veerkrachtige samenleving.
Agroforestry, regeneratieve landbouw, biobased bouwen en ecosysteemherstel kunnen een grote rol spelen in die toekomst. Toch wees Van Hattum erop dat natuurlijke oplossingen weliswaar meer dan 30% van de klimaatoplossing zouden kunnen leveren, maar op dit moment slechts circa 3% van de wereldwijde klimaatfinanciering ontvangen. Die kloof dichten is volgens hem niet alleen een ecologische noodzaak, maar ook een van de grootste economische kansen van onze tijd.
Bouwen aan een regeneratieve economie
Econome Irene van Staveren verkende de bredere economische transitie die nodig is om de klimaatcrisis aan te pakken. Haar keynote, From Extraction to Regeneration, benadrukte de noodzaak om verder te gaan dan een economisch model dat vooral draait om extractie en kortetermijnwaardecreatie.
Tegelijkertijd benadrukte ze dat koolstofverwijdering nooit een vervanging mag zijn voor emissiereductie. Het terugdringen van uitstoot blijft de prioriteit. Geverifieerde koolstofverwijdering is een essentiële aanvulling om onvermijdelijke emissies aan te pakken en reeds aangerichte schade te herstellen.
“We wachten niet op de transitie. Wij zíjn de transitie.”
Derk Loorbach van DRIFT reflecteerde op de dynamiek van systeemverandering. Volgens hem ervaren samenlevingen vaak onzekerheid wanneer oude systemen afbrokkelen terwijl nieuwe systemen ontstaan.
Zijn kernboodschap was eenvoudig: “We wachten niet op de transitie. Wij zíjn de transitie.”
De ondernemers, beleidsmakers, wetenschappers en gemeenschappen die vandaag werken aan regeneratieve oplossingen, vormen nu al de volgende economie. Vooruitgang komt niet van wachten op perfecte omstandigheden, maar van blijven experimenteren, samenwerken en leren.
Van ambitie naar actie
Gedurende de dag verkenden deelnemers praktische uitdagingen en kansen rond beleid, markten en biobased bouwen. Beleidsgesprekken richtten zich op hoe overheden innovatieve oplossingen beter kunnen ondersteunen, met praktijkvoorbeelden zoals belemmeringen rond biobased woningbouw en biochar-productie. Marktsessies gingen in op een cruciale vraag: hoe creëren we betrouwbare waarde voor koolstofverwijdering?
Deelnemers waren het erover eens dat vertrouwen, transparantie en robuuste certificering essentieel zijn voor een volwassen koolstofverwijderingsmarkt. Oncra speelt hierin een belangrijke rol door een onafhankelijk kader te bieden voor het meten, verifiëren en certificeren van natuurlijke koolstofverwijdering.
Een klimaatpositieve top
Climate Cleanup wilde ook van de top zelf onderdeel van de oplossing maken. De geschatte uitstoot van het evenement bedroeg 2,4 ton CO₂. Om dit meer dan te compenseren, kocht Climate Cleanup 5 ton gecertificeerde koolstofverwijdering van projecten uit het Oncra-portfolio. De certificaten staan openbaar geregistreerd in het Oncra-register, wat transparantie en verantwoording waarborgt.
De volgende stap: samen versnellen
De belangrijkste conclusie van de top was duidelijk: de transitie is al aan de gang. De uitdaging is nu om haar te versnellen.
Ondernemers moeten blijven innoveren. Overheden moeten gunstige randvoorwaarden scheppen. Bedrijven moeten investeren in hoogwaardige koolstofverwijdering. Investeerders moeten de waarde erkennen van het herstellen van natuurlijke systemen.
De transitie is geen gebeurtenis in de toekomst. Het is de optelsom van alles wat nu al gebeurt: op akkers, in bossen, in bestuurskamers en in beleidsgesprekken door het hele land.
